SZEOL / שאול

Seans teatralny

O seansie

Seans teatralny Moniki Wachowicz i Jarosława Freta.

SZEOL / שאול to teatralny seans a równocześnie na wskroś współczesna lamentacja dla umarłych i nieumarłych, urodzonych i nieurodzonych.

To zstępowanie po cienkiej linii oddechu, głosu, dźwięku na samo dno ciszy, która jak mityczny Szeol zakrywa, zamyka, stając się zasłoną, przez którą nie może przebić się żadne uczycie, żaden obraz. Jedyną siłą, która może uratować zstępujących do Szeolu jest Miłość. Zstępowaniu towarzyszy muzyka, a raczej jej niezwykła gęstość – jakby nasze ciała były „tylko” dźwiękiem, czy też instrumentem i zarazem ścieżką w głąb, bez dna.

Szeol / שאול to opowieść o pragnieniu i gotowości do życia pełnego i rozwibrowanego jak oddychanie ogniem.

Projekt Szeol / שאול powstał z inspiracji i fascynacji III Symfonią Pieśni żałosnych Henryka Góreckiego. Rozbrzmiewa w nim też Kwartet na koniec świata Oliviera Messiaena oraz Miserrere Gregorgio Allrgriego. Nad wszystkim jednak góruje głos trąbki – kreśląc i przecinając zenit i nadir dźwięku, aby:

Snuć miłość, jak jedwabnik nić wnętrzem swym snuje,
Lać ją z serca, jak źródło wodę z wnętrza leje,
Rozkładać ją jak złotą blachę, gdy się kuje
Z ziarna złotego, puszczać ją w kłąb, jak nurtuje
Źródło pod ziemią. – W górę wiać nią, jak wiatr wieje,
Po ziemi ją rozsypać, jak się zboże sieje.
Ludziom piastować, jako matka swych piastuje.
Stąd będzie naprzód moc twa, jak moc przyrodzenia,
A potem będzie moc twa, jako moc żywiołów,
A potem będzie moc twa, jako moc krzewienia,
Potem jak ludzi, potem jako moc aniołów,
A w końcu będzie jako moc Stwórcy stworzenia.
Adam Mickiewicz, 1839, Lausanne

Premierowe spektakle były prezentowane w ramach projektu „Szczeliny” organizowanego przez Instytut im. Jerzego Grotowskiego.

Koncept
Monika Wachowicz i Jarosław Fret
Ruch sceniczny, kostiumy i wykonanie
Monika Wachowicz
Teksty
Monika Wachowicz i Jarosław Fret
Opracowanie muzyczne fragmentów jazzowych
Marcin „Cozer” Markiewicz
Wykonanie „Kwartetu na koniec czasu” Oliviera Messiaena
Jan Skopowski, Kamil Grabowski
Scenografia
Jarosław Fret. Wykonana przez zespół Instytutu im Jerzego Grotowskiego pod kierunkiem Piotra Jacyka
Produkcja
Instytut im. Jerzego Grotowskiego, TEATROGRANTY 2021, Katowice Miasto Ogrodów

Trailer

SZEOL / שאול

Recenzje

PODZIAŁY POMIĘDZY SZTUKĄ A WOJNĄ, ŻYCIEM I ŚMIERCIĄ

„W tej samej przestrzeni później wieczorem Wachowicz-Fret prezentuje także Sheol, 70-minutowe widowisko pełne oszałamiających obrazów, ruchu i muzyki.

Szeol to starohebrajskie słowo oznaczające miejsce pobytu zmarłych i podczas tego przedstawienia, któremu czasami towarzyszy pianista, wiolonczelista i potężny trębacz z dredami, Wachowicz wykorzystuje muzykę, w tym relegijną III Symfonię Góreckiego. Jako jedno z jej narzędzi do badania obecności śmierci w naszym świecie: osobista śmierć i rozprzestrzeniający się żal, niszczenie środowiska, samozagłady, a nawet stale nawiedzające okropności Holokaustu.
Szeol jest często trudny do odczytania i być może zbyt rozciągnięty w zakończeniu. A jednak pozostawia w nas tęsknotą za teatrem, który osiąga tak gwałtowny poziom emocjonalnej odwagi i czystej wyobraźni wizualnej, a także palącej szczerości na temat głębi kryzysów, przed którymi stoi obecnie ludzkość, niezależnie od tego, czy zdecydujemy się tego nie przyznać”

Joyce McMillan. The Scotsman. Festival FRINGE 2024. Edinburgh/Szkocja

5 gwiazdek – mocno niepokojące. 19.08.2024

„Szeol” to nazwa zaświatów w starożytnych tradycjach hebrajskich. Według różnych źródeł tekstowych ma ona albo pozytywne konotacje, albo negatywne, albo żadne. Bohaterami spektaklu stworzonego przez Instytut Grotowskiego i Katowice Miasto Ogrodów (TEATROGRANTY 2021) jest sopran i trzech muzyków.
Akcja rozgrywa się na cienkiej granicy pomiędzy rzeczywistością obiektywną i subiektywną, którą traumatyczne wydarzenie często zacierają się. Poprzez efekty świetlne, nagromadzenie obiektów, dźwięków i ruchów, spektakl ten ożywia zawieszony czas poza czasem, czas żałoby, gdzie z cieni i gęstej pary czają się ślady szaleństwa.

Koncepcja Szeolu została po raz pierwszy stworzona w 2020 roku przez Monikę Wachowicz (będącą także performerką, pisarką, projektantką kostiumów i reżyserką) i Jarosława Freta. Szeol czerpie inspirację także z malarstwa Chagalla oraz z III Symfonii Henryka Góreckiego, zwanej „Symfonią pieśni żałosnych”, której poruszająca trzecia część opowiada o kobiecie opłakującej stratę syna.

W tym „eksperymencie dźwiękowym”, który ma również niezwykle silny element wizualny, obrazy i głosy są wyostrzone. Narzędzia medyczne zderzają się dźwiękowo z instrumentami muzycznymi; obsesyjne działania starają się przywrócić kobiecie pewną normalność, jednocześnie skłaniając ją do przeciwnej krawędzi. Muzyka Marcina „Cozera” Markiewicza oraz aranżacje muzyczne Kwartetu na Koniec Czasu Oliviera Messiaena (Jan Skopowski i Kamil Grabowski) nadają spektaklowi niepowtarzalny klimat. Podobnie jak Nikt nie spotyka nikogo i Granica, akcja Szeolu rozgrywa się w namiocie Instytutu Grotowskiego. Odosobniona, a zarazem wspólnotowa atmosfera, jaką gwarantuje namiot, sprawia, że ze zwiększoną intensywnością odczuwamy wszystko: radość i smutek, nadzieję i rozpacz”

Seen by Federica. Edinburgh Festival Fringe/Szkocja
butterwort.art/2024/08/30/sheol/

Na portalu thetheatretimes.com ukazał się artykuł Klaudi Święcickiej na temat występu Wachowicz/Fret Studio na tegorocznym Fringe Festival w Edynburgu. „Moniczko, Jarku and company! Gratuluję Scotsman Prize za „Border”, najstarszej nagrody tego festiwalu. Ten dzień był wielkim świętem polskiego teatru”

thetheatretimes.com/border-and-sheol-שאול-wachowicz-fret-studio-at-edinburgh-festival-fringe-2024

Dofinansowanie

Projekt finansowany przez: Instytut im. Jerzego Grotowskiego we Wrocławiu oraz TEATROGRANTY 2021, Katowice Miasto Ogrodów (miasto-ogrodow.eu).

Prezentacje

Instytut Grotowskiego, Sala Teatru Laboratorium
29-30.01.2022
Studio Na Grobli we Wrocławiu
25-26.03.2022
28. Międzynarodowy Festiwal Sztuk Performatywnych A Part w Katowicach. Sala koncertowa KMO, Katowice Miasto Ogrodów
7-8.06.2022
UTOPIA. DYPTYK. „Szeol” oraz „Okruchy”. Studio Na Grobli
20.06.2022
Belgrad/Serbia. PLAVO Theatre, Senjacka 3, 11000
17.09.2022
Zakopiańskie Prezentacje Artystyczne „Pępek świata”. Scena Atanazego Bazakbala – Kawiarnia Witkacy w Zakopanym
21.09.2022
Studio Na Grobli we Wrocławiu
13-14.12.2022
Instytut Grotowskiego, Studio Na Grobli we Wrocławiu
1-2.03.2023
WĘGRY/ Veszprem w ramach Europejskiej Stolicy Kultury 2023
19.03.2023
Studio Artus w Budapeszcie/ Olimpiada Teatralna. W ramach projektu Perform(ing) Poland
10-11.06.2023
Festiwal Wędrowny Arlekin w Pordenone/Włochy (Festival L'Arlecchino Errante). Dawny klasztor św. Franciszka, kościół
3, 4, i 5.09.2023
XX lecie Teatru ZAR. Sala Teatru Laboratorium Instytutu Grotowskiego
25.05.2024
Międzynarodowy Festiwal Sztuk Scenicznych BABEL, Târgoviște w Rumunii
11.06.2024
Festiwal FRINGE 2024 w Edynburgu/Szkocja
3-24.08.2024 (15 prezentacji)
Ośrodek Dokumentacji Sztuki Tadeusza Kantora Cricoteka w Krakowie. UTOPIA. DIPTYH (Szeol i OKRUCHY). Perform[ing]Poland
22.11.2024
Festiwal "Źródła Pamięci" w Rzeszowie. Szajna-Grotowski-Kantor
28.11.2024
Instytut Kultury Miejskiej w Gdańsku. Perform[ing]Poland
01.12.2024
Instytut Grotowskiego we Wrocławiu. Studio Na Grobli we Wrocławiu
01.04.2025
Festiwal Lamentacje w Warszawie (Teatr Polski im. Arnolda Szyfmana w Warszawie)
11.04.2025