Materiały do Pokojówek

Spektakl
Materiały do PokojówekMateriały do Pokojówek

O spektaklu

Spektakl MATERIAŁY DO POKOJÓWEK zrealizowany w Instytucie im. Jerzego Grotowskiego, nawiązuje do wystąpienia Jerzego Grotowskiego, które wygłosił w 1970 roku, podczas festiwalu Théâtre et rituel w Shiraz (Iran).

Grotowski – potwierdzając raz jeszcze swoją decyzję, że nie będzie już reżyserował przedstawień teatralnych – oddał hołd geniuszowi Jeana Geneta, jego postępowej wizji i pisarstwu, które uważał za „słowo rodzaju ludzkiego”. Materiały do Pokojówek, to spektakl, w którym do inspiracji zaczerpniętych z oryginalnego tekstu Geneta dołączone zostały fragmenty Stabat Mater Furiosa Jean-Pierre’a Siméona, Umieram jako kraj Dimitrisa Dimitriadisa oraz Konstytucji Republiki Francuskiej.

Spektakl konfrontuje widzów z grupą kobiet zamkniętych w schronisku dla uchodźców, w sytuacji izolacji, którą potęguje ich pochodzenie, nie znają się, niczego o sobie nie wiedzą, nawet nie mówią w tym samym języku. Uchodźczynie, których indywidualne historie zbiegły się w tym samym miejscu, znajdujemy w przedsionku do życia w ogóle i poczekalnią przed innym życiem i życiem gdzie indziej. Ratunek, który obudził nadzieję i ma otworzyć drogę do lepszego życia, przywiódł je do życia w zawieszeniu. “Ale nie będę pani odpowiadał o tysiącu siedmiuset osiemdziesięciu dniach mojej niewoli. Znaczyłam każdy z nich nacięciem w drzewie łóżka, jedno nacięcie przy drugim, ciasno jak sardynki w pudełku, sześć miesięcy trzeba było na jeden szereg, dwa szeregi to już była wieczność, niech więc pani wyobrazi sobie dziesięć! Nie wiem, czy zdoła pani ogarnąć taką monotonię (…)” [Tratwa Meduzy Vercour]

Scenografia spektaklu złożona z elementów projekcji wideo, uzupełnionych lustrami i basenem wypełnionym wodą, wykorzystuje efekt powielenia postaci, scen i w końcu sytuacji, które odnoszą się do znanych obrazów, autentycznych wydarzeń i relacji telewizyjnych z miejsc dotkniętych przemocą, wojną i tragedią uchodźczyń i uchodźców, chcących przepłynąć do Europy. W efekcie zabiegów scenicznych powstał atrakcyjny wizualnie i jednocześnie niewygodny z perspektywy zajmującego uprzywilejowaną pozycję Europejczyka, świat wyznaczony na marginesie, wyizolowany, na potrzeby zapewnienia poczucia bezpieczeństwa, schronisko dla obcych i niewyczekiwanych.

Malarskość scenografii Materiałów do pokojówek pozwala szybko przeprowadzić analogię między spektaklem a obrazem Tratwa meduzy Géricault. Płótno zdaje relację z katastrofy morskiej u wybrzeży Afryki z 1819 roku. Obraz wywołał skrajne reakcje i podzielił publiczność. Niektórzy widzowie przychodzili na Salon tylko po to, aby zobaczyć słynną scenę zatonięcia. Inni zamykali oczy na widok płótna Géricault, po wystawie zostało po prostu zwinięte i wyniesione na strych Luwru. Obraz uważany za doskonały przykład romantycznego malarstwa, na który nie chcieli patrzeć mu współcześni, a zapisana w nim historia nie tylko skompromitowała rząd francuski, ale ukazała niewygodną prawdę o miejscu i zdarzeniach, zbyt brzydkich, by pozwolić komuś na nie patrzeć.

Materiały do Pokojówek powstawały w procesie i podczas serii laboratoriów z udziałem performerek, których doświadczenia i warsztat składają się na obecną wersję spektaklu. Jest to próba zdiagnozowania i ukazania kobiet, których historie i doświadczenia tworzą konstelację obrazów przemocy, traum, z jakimi mierzą się w cywilizowanym przecież świecie i naszej współczesności. Pomysł na spektakl zaczerpnięty z oryginalnego tekstu „Pokojówek” Jeana Geneta, przywiódł twórczynie do momentu skonstruowania obrazu będącego alegorią przemocy względem kobiet i brutalności współczesnego świata, którego granice są stalowe i nieprzekraczalne od zewnątrz.

Pochodzące z różnych stron świata kobiety, zamknięte w schronisku dla uchodźczyń, poprzez niekończące się gry i intymne mikroprzedstawienia próbują odsłonić swoją ukrytą tożsamość, wypowiedzieć siebie na głos w języku, który dopiero tworzą wobec zgromadzonych – w języku, którym nigdy tak naprawdę nie będą władać. W tym spotkaniu balansującym między przesłuchaniem/naborem do spektaklu a przesłuchaniem/naborem w urzędzie pracy kwestia tożsamości staje się stopniowo drugorzędna – najważniejsza pozostaje godność. Godność TERAZ, a nie po śmierci.

Do inspiracji zaczerpniętych z oryginalnego tekstu „Pokojówek” Jeana Geneta dołączone zostały fragmenty „Stabat Mater Furiosa” Jean-Pierre’a Siméona, „Umieram jako kraj” Dimitrisa Dimitriadisa oraz Konstytucji Republiki Francuskiej.

Za kulisami
Reżyseria
Jarosław Fret
Obsada
Linora Dinga
Mara Opriș
Monika Wachowicz
Produkcja
Instytut im. Jerzego Grotowskiego, Studio Wachowicz/Fret

Prezentacje

Premiera w Paryżu w Teatrze L'Echange
9-13.01.2024 (5 prezentacji)
Studio Na Grobli Instytutu Grotowskiego
18/19/20.10.2024
Studio Na Grobli Instytutu Grotowskiego
25–26.11.2024
Festiwal Boska Komedia w Krakowie
12.12.2024
Festiwal Lamentacje w Warszawie (Teatr Polski im. Arnolda Szyfmana w Warszawie)
13 oraz 14.04.2025
Centrum Sztuk Performatywnych Instytutu Grotowskiego
18–19.10.2025
Szczeliny. Kobiety w Sztukach Performatywnych. Studio Na Grobli Instytutu Grotowskiego
5 oraz 6.03.2026
Centrum Sztuk Performatywnych Instytutu Grotowskiego
29.04.2026
Festiwal Cyrkulacje. Centrum Sztuk Performatywnych Instytutu Grotowskiego
30.04.2026
Międzynarodowy Festiwal Sztuk Scenicznych BABEL, Târgoviște w Rumunii
6.06.2026

Trailer

Materiały do Pokojówek

Recenzje

Pamięć traumy w spektaklach Border/Granica oraz w Materiałach do Pokojówek Studia Wachowicz/Fret

Migrantki. Perspektywa pamięci kulturowej i biograficznej

Materiały do Pokojówek Studia Wachowicz/Fret nawiązują do słynnego dramatu Geneta. Spektakl, zachowując ogólne ramy dramatu, przenosi go w rzeczywistość dzisiejszych nomadek. Kobiet, które okoliczności zmusiły do opuszczenia Ziemi Ulro i poszukiwania Ziemi Ocalenia. Na scenie każda z nich opowiada historię swej tułaczki. Obok Moniki Wachowicz wstępują performerki: Katya Egorova, Maša Jelić, Aleksandra Kugacz-Semerci, Marie Walker, Hsinyu Wu (I wersja) oraz Linora Dinga, Mara Opriș (II wersja).

Pełna recenzja:

https://restartmag.art/pamiec-traumy-w-spektaklach-border-granica-oraz-w-materialach-do-pokojowek-studia-wachowicz-fret/

Klaudia Święcicka. RESTART Kwartalnik ASP w Krakowie. Nr 20 zima 2026

Pamięć jako rytuał, czas jako rana: Instytut Grotowskiego na Międzynarodowym Festiwalu Sztuk Scenicznych BABEL 2026

„Materiały do Pokojówek” inspirowane Pokojówkami Jeana Geneta i zbudowane z fragmentów podpisanych przez Jean-Pierre’a Siméona, Dimitrisa Dimitriadisa i Konstytucję Republiki Francuskiej, przedstawiają widzom trzy kobiety zamknięte w schronisku dla uchodźców. Linora Dinga, Mara Opriș i Monika Wachowicz nie tylko interpretują postaci, ale konstruują tożsamości, które są w ciągłym procesie negocjacji i przetrwania. Oscylując między przesłuchaniem, spowiedzią, przesłuchaniem i rytuałem, starają się potwierdzić swoją godność w świecie, który redukuje je do etykiet i statystyk.

Scenografia zdaje się być zbudowana z fragmentów rozbitego świata. Woda staje się płynną pamięcią. Szklanki są pojemnikami na nieobecność. Lustra mnożą kruche tożsamości. Plastikowe rękawiczki wprowadzają zimny dystans między ciałem a światem. Druciana szczotka przekształca sprzątanie w akt przemocy. Neon bezlitośnie obnaża. Białe sukienki sugerują niewinność, wrażliwość i duchy zawieszonego życia. A czerwona płachta dominuje nad całą wizualną konstrukcją jako symbol zbiorowej rany, krwi, poświęcenia i przetrwania.

cotidianul.ro

Lavinia Lazar

PRODUKCJA